Scaling en rootplaning: procedure, voordelen en nazorgtips

Inleiding / In het kort

Je tandarts of mondhygiënist heeft scaling en rootplaning aanbevolen. Nu vraag je je waarschijnlijk af wat dat is, wat het inhoudt en hoe het je mondgezondheid kan verbeteren. Het klinkt eng, maar scaling en planing worden vaak een 'diepe reiniging' genoemd. De ingreep is essentieel voor het behandelen van tandvleesaandoeningen en het voorkomen van ernstigere tandheelkundige problemen. Dit artikel legt uit wat scaling en rootplaning zijn, de voordelen die ze bieden en hoe je daarna voor je tandvlees zorgt.

Wat is scaling en rootplaning?

Scaling en rootplaning is een tandheelkundige ingreep in twee stappen die is gericht op het behandelen van parodontitis (tandvleesaandoening), vooral nadat die verder is gevorderd dan het beginstadium van gingivitis. Het is in wezen een diepe reiniging die dieper onder je tandvlees reikt.

Scaling

• Betreft het verwijderen van tandplak en tandsteen van boven en onder de tandvleesrand

• Cruciaal omdat tandplak en tandsteen bacteriën herbergen die tot tandvleesontsteking en -infectie kunnen leiden

• Helpt de bacteriële belasting in de mond te verminderen

Rootplaning

• Volgt op de scaling en richt zich op de tandwortels

• De tandarts of mondhygiënist maakt de wortels glad om eventueel resterend tandsteen te verwijderen en ruwe plekken te elimineren waar bacteriën zich kunnen ophopen

• Helpt het tandvlees zich steviger aan de tanden te hechten en bevordert een betere stabiliteit

Waarom is scaling en rootplaning belangrijk?

Tandvleesaandoeningen zijn een belangrijke oorzaak van tandverlies bij volwassenen. Het begint met gingivitis en veroorzaakt gezwollen, bloedend tandvlees. Het kan uitgroeien tot parodontitis, waarbij het tandvlees zich terugtrekt van de tanden en er pockets ontstaan die geïnfecteerd raken. Onbehandeld kan het leiden tot botverlies en beweeglijkheid van de tanden. Scaling en rootplaning zijn effectieve behandelingen voor tandvleesaandoeningen. Het grondig reinigen van de wortels helpt:

• Infectie elimineren

• Tandvleesontsteking verminderen

• De genezing van het tandvleesweefsel bevorderen

• De mondgezondheid verbeteren

• De progressie naar ernstigere vormen van tandvleesaandoening voorkomen

De scaling- en rootplaningprocedure

• Er wordt een plaatselijke of oppervlakteverdoving gegeven om het gebied te verdoven

• Tandplak en tandsteen worden van je tanden geschraapt, zowel boven als onder de tandvleesrand tot in de parodontale pocket

• De ruwe oppervlakken op de tandwortels worden gladgemaakt (planing), wat helpt het tandvlees zich weer aan de tanden te hechten

• Er kunnen antibiotica rechtstreeks in de parodontale pockets worden aangebracht, en er kunnen orale antibiotica worden voorgeschreven om na de ingreep in te nemen.

Nazorgtips voor een vlot herstel

Goede nazorg is cruciaal voor een effectieve genezing en om de voordelen van de ingreep te behouden.

Volg goede mondhygiënepraktijken

• Poets je tanden twee keer per dag met een tandenborstel met zachte haren en fluoridetandpasta. Wees voorzichtig rond de behandelde gebieden om verdere irritatie of schade aan het tandvlees te voorkomen

• Floss dagelijks om tandplak en voedseldeeltjes tussen je tanden en langs de tandvleesrand te verwijderen

Gebruik een mild mondwater

• Gebruik een mild, alcoholvrij mondwater. Milde, antimicrobiële mondwaters kunnen helpen bacteriën te verminderen en de genezing te bevorderen

• Mondwaters die alcohol bevatten kunnen droogheid en irritatie van gevoelig tandvleesweefsel veroorzaken

Eet zacht voedsel

• Eet de eerste paar dagen na scaling en rootplaning voedsel dat zacht is voor het tandvlees

• Voedsel zoals yoghurt, aardappelpuree, roerei en soep helpt te voorkomen dat je druk op je tandvlees uitoefent

• Vermijd hard, knapperig en pittig voedsel dat ongemak kan veroorzaken en de genezing kan vertragen

Blijf gehydrateerd

• Drink de hele dag door veel water, wat je mond gehydrateerd houdt en voedseldeeltjes en bacteriën wegspoelt

Vermijd irriterende stoffen

• Vermijd roken en alcohol, die het tandvlees kunnen irriteren en de genezing kunnen vertragen

• Vermijd zure dranken zoals citrussappen en frisdrank, die ongemak kunnen veroorzaken

Beheers gevoeligheid en ongemak

• Gebruik een tandpasta tegen gevoeligheid om gevoeligheid voor warme en koude etenswaren en dranken te beheersen

• Vermijd het nuttigen van extreem warme of koude etenswaren en dranken

• Neem eventuele door je tandarts aanbevolen medicijnen regelmatig in

Vermijd intensieve lichamelijke inspanning

• Vermijd zware lichamelijke inspanning gedurende minstens 24 uur na de ingreep

• Laat je lichaam zich op de genezing richten en voorkom bloedingen of ongemak veroorzaakt door verhoogde bloedstroom

Kom naar vervolgafspraken en routinecontroles

• Verzekeren dat de scaling- en rootplaningbehandeling effectief was

• Maken het mogelijk eventuele complicaties op te sporen en aan te pakken voordat ze ernstig worden

• Zijn een goede manier om je algehele mondgezondheid in de gaten te houden

Risico's en voordelen

Zoals zo veel dingen als het om mondgezondheid gaat, zijn er zowel risico's als voordelen aan scaling en rootplaning. De voordelen wegen doorgaans op tegen eventuele risico's.

Voordelen

• Voorkomen tandverlies en terugtrekkend tandvlees

• Verlagen je risico op gevorderde tandvleesaandoeningen

• Verwijderen de mondbacteriën die halitose (slechte adem) veroorzaken

• Verbeteren de algehele gezondheid door schadelijke bacteriën in je mond te verminderen die via de bloedbaan naar andere delen van je lichaam kunnen reizen

Risico's

• Bloeding

  • Enige bloeding is normaal na de ingreep. Laat je tandarts of mondhygiënist weten als je overmatige bloeding hebt die niet stopt.

• Terugtrekkend tandvlees

  • Als je tandvlees vóór je scaling en rootplaning gezwollen was, zal het terugtrekken zodra de infectie verdwenen is. Hierdoor kun je iets meer van je tandwortels zien.

• Infectie

  • Scaling en rootplaning kunnen schadelijke bacteriën in je bloedbaan brengen, wat tot bacteriëmie of een bloedinfectie kan leiden. Voorgeschreven antibiotica of een mondspoeling kunnen dit risico verminderen.

• Losse tanden

  • Je tanden kunnen vlak na de ingreep wat los aanvoelen. Dit zou moeten verdwijnen zodra je tandvlees geneest en zich weer aanspant.

• Tandgevoeligheid

  • Het verwijderen van tandplak en tandsteen kan je tanden gevoeliger maken voor warmte en kou. Deze gevoeligheid zou binnen een maand of twee moeten verdwijnen.

• Gevoeligheid

  • Je tandvlees kan een paar dagen wat pijnlijk aanvoelen. Het innemen van vrij verkrijgbare pijnstillers kan het ongemak beheersen.

Samenvatting

Scaling en rootplaning is een cruciale ingreep voor het behandelen van tandvleesaandoeningen en het voorkomen van ernstigere tandheelkundige en gezondheidsproblemen. Door tandplak en tandsteen van onder het tandvlees te verwijderen en de tandwortels glad te maken, helpt deze diepe reiniging het tandvlees te genezen en zich weer aan de tanden te hechten.

De ingreep begint met een plaatselijke verdoving en bestaat uit het schrapen van tandplak en tandsteen van je tanden, zowel boven als onder je tandvlees. Ruwe tandwortels worden vervolgens gladgemaakt. Het proces duurt één tot twee uur en kan in één afspraak worden gedaan of over twee worden verdeeld, met weinig risico's of complicaties.

Achteraf kan de patiënt voorgeschreven antibiotica krijgen om infectie te helpen voorkomen en kan hij vrij verkrijgbare pijnstillers gebruiken om te helpen bij het ongemak. Afgezien van het vermijden van zware activiteiten gedurende 24 uur en het eten van zacht voedsel de eerste paar dagen, kun je terugkeren naar je dagelijkse routine. Met goede nazorg, waaronder het bijhouden van routinematige tandartscontroles, ervaren de meeste patiënten een vlot herstel en een verbeterde mondgezondheid.

Oral-B weet dat gezond tandvlees de basis is van een gezonde mond

Gezond tandvlees is cruciaal voor de gezondheid van tanden en mond. In het geval van een tandvleesaandoening (ook bekend als gingivitis) is de eerste verdedigingslinie het bezoeken van een tandheelkundig professional. Die kan een goed onderzoek doen, het niveau van de parodontale aandoening bepalen en behandelingen aanbevelen. Maar er is iets wat je kunt doen om te helpen.

• Elektrische Oral-B iO-tandenborstels helpen beschermen tegen tand- en tandvleesproblemen. Bij bestaande tandvleesproblemen is aangetoond dat ze effectiever zijn dan een handtandenborstel en bepaalde sonische tandenborstels. Bovendien kan de Oral-B iO, wanneer hij wordt gebruikt met de bijbehorende poetstracking-app, gebruikers helpen zelfs gevorderde tandvleesproblemen effectiever te beheersen.

Veelgestelde vragen

Doet scaling en rootplaning pijn?

Scaling en rootplaning is over het algemeen geen pijnlijke ingreep. Doorgaans wordt plaatselijke verdoving gebruikt om het gebied te verdoven. Enig ongemak, zoals gevoeligheid of pijn, komt echter vaak voor daarna, maar het zou binnen een paar dagen moeten afnemen.

Hoelang duurt scaling en rootplaning?

De ingreep duurt één tot twee uur. Je tandarts of mondhygiënist doet mogelijk alles in één bezoek. Of hij reinigt de helft van je tanden tijdens de ene afspraak en de andere helft tijdens een tweede.

Hoeveel kost scaling en rootplaning?

De kosten van de ingreep kunnen sterk variëren en kunnen mogelijk oplopen van enkele honderden tot meer dan duizend euro per kwadrant, afhankelijk van factoren zoals de omvang van de tandvleesaandoening, het aantal behandelde tanden en je geografische locatie. Tandverzekeringen dekken vaak de kosten van scaling en rootplaning, vooral wanneer het als medisch noodzakelijk wordt beschouwd voor de behandeling van een tandvleesaandoening. De dekking kan variëren afhankelijk van je specifieke polis en de ernst van je tandvleesaandoening. Raadpleeg je zorgverzekeraar om de specifieke dekking van je polis te begrijpen.

Hoelang na scaling en rootplaning mag ik eten?

Het wordt over het algemeen aanbevolen om minstens 2 uur te wachten, of tot de verdoving is uitgewerkt, voordat je eet. Hierdoor kan het tandvleesweefsel herstellen en wordt het risico op per ongeluk bijten of irritatie verminderd.

Moet ik regelmatig scaling en rootplaning laten doen?

Idealiter heb je scaling en rootplaning maar één keer nodig. Nadat je tandarts of mondhygiënist het tandsteen en de bacteriën heeft verwijderd, zouden regelmatige professionele gebitsreinigingen en een goede mondhygiëne je op koers moeten helpen houden. Het doel van scaling en rootplaning is de gezondheid van je tandvlees te verbeteren zodat je geen nieuwe diepe reiniging nodig hebt.

Moet iedereen scaling en rootplaning laten doen?

Nee. Scaling en rootplaning is voor mensen met een tandvleesaandoening, specifiek parodontitis, wanneer de pockets tussen de tanden en het tandvlees te diep zijn om met een standaardreiniging te reinigen. Het is niet nodig voor mensen met gezond tandvlees en gezonde tanden.

Bronnen

Biesbrock, A., et al. (2019). The effects of bioavailable gluconate chelated stannous fluoride dentifrice on gingival bleeding: Meta-analysis of eighteen randomized controlled trials. Journal of Clinical Periodontology, 46(12), 1205–1216. https://doi.org/10.1111/jcpe.13203

Thurnay, S., et al. (2022). A Global, In-Market Evaluation of Toothbrushing Behaviour and Self-assessed Gingival Bleeding with Use of App Data from an Interactive Electric Toothbrush. Oral Health & Preventive Dentistry, 20, 1–10. https://doi.org/10.3290/j.ohpd.b2572911

Zou, Y., et al. (2024). A meta-analysis comparing toothbrush technologies on gingivitis and plaque. International Dental Journal, 74(1), 146-156. https://doi.org/10.1016/j.identj.2023.06.009

https://www.ada.org/sitecore/content/ADA-Organization/ADA/MouthHealthy/home/all-topics-a-z/scaling-and-root-planing

https://my.clevelandclinic.org/health/treatments/23983-tooth-scaling-and-root-planing

https://www.webmd.com/oral-health/what-to-know-about-periodontal-scaling-and-root-planing

Chen CK et al. Association between chronic periodontitis and the risk of Alzheimer’s disease: A retrospective, population-based, matched-cohort study. Alzheimer’s Research & Therapy 2017; 9:56.

Grossi SG et al. Periodontal disease and diabetes mellitus: A two-way relationship. Ann Periodontol 1998;3:51-61.

Janket SJ et al. Meta- analysis of periodontal disease and risk for coronary heart disease and stroke. Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol Endod 2003; 95:559-569.

vs. Sonicare Diamond Clean. Adam R, Goyal CR, Qaqish J, Grender J. Evaluation of an oscillating-rotating toothbrush with micro-vibrations versus a sonic toothbrush for the reduction of plaque and gingivitis: results from a randomized controlled trial. Int Dent J. 2020;70(suppl 1):S16-S21.

Grender J, Goyal CR, Qaqish J, Adam R. An 8-week randomized controlled trial comparing the effect of a novel oscillating- rotating toothbrush versus a manual toothbrush on plaque and gingivitis. Int Dent J. 2020;70(suppl 1):S7-S15.

Goyal CR, Adam R, Timm H, et al. A 6-month randomized controlled trial evaluating a novel smart-connected oscillating-rotating toothbrush versus a smart-connected sonic tooth- brush for the reduction of plaque and gingivitis. Am J Dent. 2021;34(1):54-60.

Li Y, Wu X, Liu M, Deng K, Tullini A, Zhang X, Shi J, Lai H, Tonetti MS. Enhanced control of periodontitis by an artificial intelligence-enabled multimodal-sensing toothbrush and targeted mHealth micromessages: A randomized trial. J Clin Periodontol. 2024 Apr 17. doi: 10.1111/jcpe.13987. Epub ahead of print. PMID: 38631679. https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/jcpe.13987