Wat is een gaatje?

U hoort erover praten in de tandartspraktijk of heeft misschien wel eens één of meerdere gaatjes gehad. Maar weet u wat een gaatje precies is?

Ontwikkeling van gaatjes: plak en tandbederf
Een gaatje is de holte in een tand of kies dat zich vormt door tandbederf. Plak, een kleurloos, kleverig laagje bacteriën dat zich voortdurend opbouwt op het gebit, is een van de voornaamste oorzaken van tandbederf. De reden dat wij dagelijks poetsen en flossen is om plak te verwijderen. De bacteriën in plak reageren namelijk met de suiker in ons eten, waardoor zuren ontstaan die ons tandglazuur (de harde beschermlaag op ons gebit) kunnen aantasten en verzwakken. Als het tandglazuur aangetast is, zijn de tanden onbeschermd en is de kans dat er gaatjes ontstaan groter.

Er zijn verschillende delen van een tand of kies waar gaatjes kunnen ontstaan:

1. In de kauwoppervlakken van de tanden en kiezen. Dit ontstaat als er plak in de groeven van de kauwoppervlakken van de kiezen achterblijft. Dit komt het meest voor bij kinderen, omdat ze deze plekjes vaak overslaan bij het poetsen.

2. Tussen de tanden. Dit ontstaat als plak achterblijft op de moeilijk te bereiken oppervlakken. Deze plekken zijn met een tandenborstel alleen niet te bereiken en kunnen vatbaar zijn voor tandbederf als u niet regelmatig met floss tussen uw tanden en kiezen reinigt.

3. In de worteloppervlakken van de tanden en kiezen. Dit komt vaak voor bij mensen bij wie de worteloppervlakken blootliggen door teruggetrokken tandvlees en botverlies als gevolg van gevorderde tandvleesontsteking (parodontitis).  Tandbederf op deze plaats komt ook vaker voor bij oudere mensen met teruggetrokken tandvlees. Als de plak te lang aanwezig is op de blootliggende tandwortels ontstaat er snel een gaatje, omdat de wortels niet door een harde glazuurlaag beschermd worden.

Hoe kan ik gaatjes voorkomen?
Gelukkig kunt u veel doen om gaatjes te voorkomen. Probeer deze door tandartsen geadviseerde mondverzorging:

• Poets twee keer per dag uw tanden
• Gebruik een tandpasta of mondspoelmiddel met fluoride, een middel dat het gebit versterkt en gaatjes helpt te voorkomen
• Reinig dagelijks met floss tussen uw tanden om de plak te helpen verwijderen waar uw tandenborstel niet bij kan.
• Houd u aan een gezond  eetpatroon en beperk het gebruik van  zoete etenswaren en dranken.
• Ga regelmatig naar de tandarts, ongeveer eens in de zes maanden, voor een gebitsreiniging en controle
• Vergeet niet om uw tandenborstel om de drie maanden, of als deze er versleten uitziet, te vervangen. Want naarmate de borstelharen nieuwer zijn, kan de tandenborstel effectiever plak verwijderen.

Hoe vaak moet ik mijn gebit op gaatjes laten controleren?
Probeer twee keer per jaar naar de tandarts te gaan voor een controle-onderzoek. Hoewel deze controles heel verschillend kunnen zijn, zal uw tandarts waarschijnlijk uw gebit en tandvlees onderzoeken op zichtbare problemen zoals gaatjes. Daarnaast maakt hij of zij misschien een röntgenfoto om te controleren of er problemen zijn die nog niet zichtbaar zijn. Het kan ook zijn dat de tandarts uw gebit professioneel reinigt om hardgeworden plak boven en onder de tandvleesrand te verwijderen en uw gebit polijst om plak en aanslag op de tandoppervlakken te verwijderen. Vergeet ten slotte niet dat uw tandarts u deskundig advies kan geven over het poetsen en flossen.